Vì Sao Container Qua Cảng Hải Phòng Vẫn Phụ Thuộc Nhiều Vào Đường Bộ?

Cảng Hải Phòng là cửa ngõ xuất nhập khẩu quan trọng của miền Bắc. Hàng từ nhiều khu công nghiệp được đưa về đây để xuất khẩu. Theo chiều ngược lại, container nhập khẩu rời cảng để tới nhà máy, kho hàng và các địa phương trong vùng.

Dù có thể kết nối bằng nhiều phương thức, đường bộ vẫn giữ vai trò áp đảo. Tại Diễn đàn Logistics vùng Đồng bằng sông Hồng, đại diện Hiệp hội Logistics Hải Phòng nêu số liệu đáng chú ý: 98% lượng container hiện nay vẫn được vận chuyển bằng đường bộ. Báo Chính phủ dẫn lại con số này khi phản ánh bài toán kết nối của khu vực cảng Hải Phòng.

Vì sao xe container vẫn là lựa chọn chính? Câu trả lời nằm ở nhu cầu giao hàng thực tế và những hạn chế của các phương thức thay thế.

Đường bộ đưa container tới gần địa điểm giao hàng

Ưu điểm lớn của vận tải đường bộ là khả năng đi đến địa điểm nhận hàng. Xe có thể lấy container tại cảng, sau đó giao tới kho hoặc nhà máy. Doanh nghiệp cũng dễ bố trí xe theo lịch đóng hàng và lịch giao nhận.

Với hàng xuất khẩu, nhà máy có thể cần đóng container vào một khung giờ cụ thể. Sau khi hoàn tất, container phải được đưa tới cảng theo thời hạn của chuyến tàu. Đường bộ giúp doanh nghiệp chủ động sắp xếp những chặng này.

Vận tải đường thủy hoặc đường sắt hoạt động theo cách khác. Container thường phải được đưa tới bến, ga hoặc điểm trung chuyển trước. Khi đến nơi, hàng vẫn có thể cần xe tải cho chặng cuối. Việc chuyển đổi phương thức vì thế đòi hỏi lịch trình và điểm giao nhận được phối hợp chặt chẽ.

Đây là lý do đường bộ thuận tiện với nhiều lô hàng. Tuy nhiên, sự thuận tiện ấy cũng khiến lượng xe tập trung lớn trên các tuyến kết nối cảng.

Đường thủy có tiềm năng nhưng còn hạn chế về hạ tầng

Miền Bắc có mạng lưới đường thủy nội địa rộng. Về nguyên tắc, sà lan có thể chở nhiều container trên một chuyến. Phương thức này phù hợp khi có nguồn hàng đủ lớn và tuyến vận chuyển ổn định.

Tuy vậy, tiềm năng đường thủy chưa chuyển hết thành năng lực vận tải thực tế. Theo thông tin được nêu tại diễn đàn, hành lang đường thủy Hải Phòng – Bắc Ninh hiện đáp ứng khoảng 20 chuyến mỗi tuần. Phương tiện trên tuyến chủ yếu là tàu sông nhỏ, sức chở dưới 120 TEU. Tĩnh không cầu và luồng hẹp là hai hạn chế được chỉ ra.

Khi tàu không thể tăng sức chở hoặc số chuyến, đường thủy khó tiếp nhận lượng container lớn. Doanh nghiệp còn cần bến phù hợp để xếp dỡ hàng. Sau đó, họ phải tổ chức vận chuyển từ bến tới địa điểm giao cuối cùng.

Vì vậy, mở rộng vận tải thủy cần nhiều điều kiện cùng lúc. Luồng lạch, cầu, bến và phương tiện đều phải phù hợp. Nguồn hàng và lịch vận chuyển cũng cần đủ ổn định để khai thác tuyến hiệu quả.

Vận tải đa phương thức cần sự phối hợp từ đầu đến cuối

Việc chuyển một phần container sang đường thủy hoặc đường sắt không chỉ là thay xe bằng tàu. Mỗi phương thức có lịch vận hành, điểm xếp dỡ và cách tổ chức giao nhận riêng.

Chẳng hạn, một lô hàng từ khu công nghiệp muốn đi đường thủy phải được đưa tới bến. Tại đó, container được xếp lên phương tiện phù hợp rồi vận chuyển tới khu vực cảng. Nếu một chặng chậm, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh cả lịch giao hàng.

Các điểm trung chuyển nội địa có thể giúp gom hàng và nối các phương thức vận tải. Báo Chính phủ cho biết Bắc Ninh đã bước đầu hình thành hệ thống ICD và cảng thủy nội địa. Những cơ sở này có khả năng đóng rút, xếp dỡ container kết nối với Hải Phòng. Tuy nhiên, năng lực của toàn tuyến vẫn phụ thuộc vào hạ tầng và tần suất vận chuyển.

Để vận tải đa phương thức trở nên thuận tiện, doanh nghiệp cần nhìn thấy một hành trình rõ ràng. Họ cần biết nơi lấy hàng, thời điểm chuyển phương tiện và thời gian giao dự kiến. Chi phí của toàn hành trình cũng phải được tính đầy đủ.

Phụ thuộc đường bộ ảnh hưởng gì đến doanh nghiệp?

Đường bộ vẫn cần thiết trong nhiều chặng vận chuyển container. Vấn đề phát sinh khi phần lớn hàng hóa cùng phụ thuộc vào một phương thức.

Lượng xe lớn có thể tạo áp lực lên đường kết nối cảng và các tuyến cao tốc. Khi giao thông ùn tắc, thời gian di chuyển trở nên khó dự đoán. Doanh nghiệp có thể phải bố trí xe sớm hơn để tránh lỡ lịch giao hàng hoặc thời hạn tiếp nhận container tại cảng.

Chi phí cũng cần được xem xét theo toàn bộ hành trình. Ngoài cước xe, doanh nghiệp có thể phát sinh chi phí chờ bốc dỡ, lưu container hoặc điều chỉnh lịch. Mức phí thực tế tùy từng lô hàng và điều kiện dịch vụ.

Tại diễn đàn, đại diện Hiệp hội Logistics Hải Phòng cảnh báo sự phụ thuộc lớn vào xe container. Theo ông, tình trạng này làm tăng nguy cơ ùn tắc, tai nạn và ô nhiễm môi trường. Đây cũng là lý do các phương án kết nối khác tiếp tục được quan tâm.

Những giải pháp nào đang được đề xuất?

Tại diễn đàn, các đại biểu thảo luận việc nâng năng lực vận tải đường thủy. Những nội dung được nêu gồm duy tu luồng lạch và cải tạo tĩnh không cầu. Quy hoạch bến cảng, phát triển phương tiện phù hợp và hoàn thiện chính sách cũng được đề cập.

Đại diện Hiệp hội Logistics Hải Phòng đặt mục tiêu tăng tỷ lệ container kết nối bằng đường thủy nội địa và đường biển lên 20% vào năm 2030. Đây là mục tiêu được nêu tại diễn đàn, chưa phải kết quả đã đạt được.

Ngay cả khi năng lực đường thủy tăng, xe tải vẫn cần cho nhiều chặng đầu và cuối. Hướng phát triển là tổ chức lại mạng lưới vận chuyển. Mỗi phương thức sẽ đảm nhận những chặng phù hợp với năng lực của mình.

Doanh nghiệp cần nhìn vào toàn bộ hành trình container

Số liệu 98% cho thấy đường bộ hiện giữ vai trò chủ đạo trong vận chuyển container qua cảng Hải Phòng. Phương thức này linh hoạt và đáp ứng tốt nhu cầu giao hàng tận nơi. Trong khi đó, đường thủy cần thêm điều kiện để mở rộng quy mô khai thác.

Khi lựa chọn phương án vận chuyển, doanh nghiệp nên xem xét cả chặng từ nơi đóng hàng đến nơi nhận cuối cùng. Thời gian, điểm trung chuyển, khả năng theo dõi và tổng chi phí đều quan trọng. Một phương thức có cước thấp ở một chặng chưa chắc giúp toàn bộ hành trình hiệu quả hơn.

Về dài hạn, Hải Phòng cần kết nối tốt hơn giữa cảng, bến thủy, điểm trung chuyển và vùng sản xuất. Khi có thêm lựa chọn vận tải đủ tin cậy, doanh nghiệp sẽ chủ động hơn với lịch giao hàng. Áp lực dồn lên đường bộ cũng có cơ hội giảm dần.

Xem thêm